Doe jij nu ook al Breathwork?

Doe jij nu ook al Breathwork?

Die vraag kreeg ik twee of drie jaar geleden.

"Patrick... doe jij nu ook al Breathwork?"

Het was niet alleen de vraag die me verbaasde. Er zat een bepaalde lading achter. Dat zag je aan het gezicht, de toon en de verwachting die erbij hoorde. Alsof adem ineens iets nieuws was geworden. Alsof het een methode was waar je voor kon kiezen.

Ik moest er eigenlijk om lachen.

Want zolang ik me kan herinneren ben ik bezig met adem. Niet omdat het hip was. Niet omdat iemand mij vertelde dat het goed voor me zou zijn. Maar omdat ik simpelweg niet anders kon.

Als kind kwam ik regelmatig in astmacentrum Heideheuvel terecht. Onderzoeken, testen en zware astma-aanvallen waren een vast onderdeel van mijn jeugd. Ik was ongeveer overal allergisch voor wat een aanval kon uitlokken: gras, dieren, noem maar op. Van alles werd gezegd dat ik het beter niet meer kon doen.

Alleen zat daar een probleem.

Mijn opa was tuinder. Hij had paarden, honden, konijnen en zijn boerderij lag midden tussen de weilanden met koeien en schapen. Dat was mijn favoriete plek op aarde. Iedere zomervakantie wilde ik daar zijn, juist op de plek waarvan eigenlijk werd gezegd dat ik er beter weg kon blijven.

Mijn ouders hebben mij daarin gelukkig altijd gesteund.

Dat betekende soms afzien. Letterlijk vechten voor mijn adem. Aanvallen krijgen. Leren omgaan met angst.

Maar langzaam gebeurde er iets. Mijn lichaam werd sterker. Mijn aanvallen werden minder. Niet omdat de astma ineens verdwenen was, maar omdat ik steeds beter leerde omgaan met mijn eigen lichaam.

Vanaf mijn twaalfde kwam daar de vechtsport bij. Sporten, trainen, blessures, herstellen en weer doorgaan werden een levensstijl. Achteraf besef ik dat ik toen eigenlijk al bezig was met iets waar tegenwoordig allerlei namen voor bestaan. Alleen noemde ik het nooit zo.

Het was gewoon leren luisteren naar mijn lichaam.

In 2013 kwam Systema op mijn pad.

Tijdens mijn eerste seminar deden we bijna drie uur achter elkaar push-ups, squats, sit-ups en leg raises. Daartussen wisselden we af met ademhaling, ontspanning, stretchen en verschillende vormen van interne belasting.

Ik ging helemaal aan.

Niet omdat het nieuw was, maar omdat ik eindelijk woorden en principes vond voor iets waar ik mijn hele leven intuïtief al mee bezig was. Ineens vielen er ontzettend veel puzzelstukjes op hun plek.

Ik heb ontzettend veel aan Systema te danken. Niet omdat het mij heeft leren ademen, maar omdat het mijn begrip van adem, spanning, herstel en uiteindelijk van de mens compleet heeft verdiept.

Wat mij vanaf de eerste dag fascineerde aan Systema is dat je geen ademtechnieken leert. Je leert principes. Niet alleen over adem, maar over alle facetten van de mens en de relatie met jezelf, met anderen en met alles om je heen.

Dat lijkt misschien een klein verschil, maar voor mij is het enorm.

Als je iets leert van een ander, doe je vaak het trucje van die ander. Vind je het zelf, dan wordt het jouw kennis. Een techniek werkt totdat de omstandigheden veranderen. Een principe blijft werken.

Dat is voor mij meester worden van je adem. Niet één ademtechniek beheersen, maar begrijpen wat je adem doet wanneer je rent, pijn hebt, ontspant, schrikt, bang bent, vecht, iemand helpt of wanneer het leven ineens iets totaal anders van je vraagt.

Adem is niet één techniek.

Adem is leven.

Ruim tien jaar later vragen veel mensen mij hoe ik het allemaal volhoud. Hoe ik na een korte nacht, of soms zelfs helemaal niet geslapen te hebben, nog een seminar kan geven, uren kan trainen of dagen achter elkaar kan functioneren. Op mijn vijftigste heb ik dat nog steeds niet echt afgeleerd. Vaak hoor ik: "Jij bent gewoon een bikkel."

Maar daar geloof ik niet zo in.

Voor mij gaat het niet over hard zijn. Het gaat over begrijpen wat er intern gebeurt. Hoe spanning zich opbouwt. Hoe aandacht verandert. Wat stress doet met je ademhaling. En vooral hoe je jezelf weer terug kunt brengen. Adem is daar een onderdeel van, maar zeker niet het enige onderdeel.

Een paar jaar geleden kreeg ik tijdens een vakantie een flinke longinfectie. De benauwdheid werd zo heftig dat mijn vrouw Vivian voor het eerst echt zag wat er met mij gebeurt als ik nauwelijks nog lucht krijg. Ze wilde direct 112 bellen. Mijn pupillen stonden enorm groot en mijn hele lichaam werkte keihard om maar genoeg zuurstof binnen te krijgen. Voor haar was het doodeng. Voor mij was het bekend terrein.

Ik wist mezelf niet te 'fixen', maar ik wist mezelf wel weer terug te brengen. Niet door de aanval weg te toveren, maar door niet óók nog eens volledig in paniek te raken. Juist de jaren waarin ik Systema train en onderzoek hebben mijn begrip van adem, aandacht en ontspanning onder druk enorm verdiept.

Misschien is dat ook wel het grootste verschil met hoe ik tegenwoordig naar breathwork kijk.

Steeds meer mensen noemen zichzelf ademcoach. Soms na een jaar opleiding, soms na een paar maanden en soms zelfs na een paar dagen.

Dat fascineert me. Niet omdat ik denk dat die mensen slechte bedoelingen hebben, maar omdat adem veel krachtiger is dan veel mensen beseffen.

Je werkt niet alleen met zuurstof. Je werkt met het zenuwstelsel, emoties, stress, trauma, pijn, bloeddruk, hartslag, temperatuur, aandacht, mindset en uiteindelijk met hoe iemand zich verhoudt tot zichzelf en de wereld om zich heen.

Dan stel ik mezelf een simpele vraag: wanneer ben je eigenlijk bekwaam?

In Nederland bestaat geen beschermd beroep als ademcoach. Iedereen mag die titel gebruiken. Dat zegt niets over iemands intenties of kwaliteit, maar het maakt wel dat ik voorzichtig ben met grote claims. Nog belangrijker vind ik de beloftes die soms worden gedaan. Alsof één ademtechniek iedereen helpt of trauma opgelost kan worden in een paar sessies.

Mijn ervaring is anders.

In de afgelopen dertig jaar heb ik mensen ontmoet waarvan de meeste mensen zich nauwelijks een voorstelling kunnen maken. Veteranen met zware PTSS. Mensen die meerdere schotwonden, steekpartijen, zware valpartijen of zelfmoordpogingen hadden overleefd. Mensen die volledig vastliepen door trauma.

Ik heb ongelooflijke dingen gezien. Niet alleen lichamelijk herstel, maar vooral hoe mensen weer mens werden. Kalm, sterk en echt aanwezig.

Dat gebeurde niet in een weekend.

Dat is een levenswerk.

Daarom geloof ik ook niet dat adem los kan worden gezien van de rest. Je kunt de adem niet claimen of er eigendom van maken. Je kunt er een methode omheen bouwen, een naam op plakken en een certificaat uitreiken, maar de adem was er al duizenden jaren voordat wij er marketing van maakten.

Vrijwel iedere oude traditie kende vormen van ademwerk. Niet als losse techniek, maar als onderdeel van een manier van leven. Haal je de adem uit dat geheel, dan houd je soms een waardevolle oefening over, maar nog geen levenswijze.

Mijn kritiek is dan ook niet op ademwerk. Integendeel. Ik vind het prachtig wanneer mensen de eerste stap zetten. Al is het maar leren om weer door hun neus te ademen.

Mijn moeite zit in de gedachte dat we iets eeuwenouds terugbrengen tot een product, een certificaat of een verdienmodel.

Ja, ook ik heb Somatic Hub. Ook ik vraag geld voor trainingen, seminars en persoonlijke sessies. Maar ik verkoop geen titel, geen belofte en probeer mensen ook niet afhankelijk van mij te maken.

Ik wil juist dat mensen uiteindelijk zélf leren waarnemen, voelen en ontdekken wat werkt en waarom. Want als jij het ontdekt, wordt het jouw kennis, niet de mijne.

Misschien wil ik je daarom nog één ding meegeven.

Er wordt vaak gezegd dat we gemiddeld twintig- tot vijfentwintigduizend keer per dag ademen. Voordat iemand de studies erbij pakt: ja, ik weet het... dat hangt af van leeftijd, gezondheid, activiteit en nog veel meer. Dat is juist mijn punt. Niet het exacte getal is belangrijk, maar het besef dat je iedere dag  genoeg kansen krijgt om iets over jezelf te leren.

De basiskennis over ademhaling is tegenwoordig voor iedereen vrij beschikbaar. Leer ervan, laat je inspireren, maar besef dat kennis iets anders is dan ervaring. Een goede docent kan je een richting laten zien. Uiteindelijk zul jij zelf moeten ontdekken wat spanning met je doet en welke ademhaling op welk moment bij jou past.

Het is jouw adem. Jouw lichaam. Jouw ervaring.

Dus... doe ik aan Breathwork?

Misschien, Misschien ook helemaal niet.

Ik houd me bezig met adem. Dat deed ik al lang voordat breathwork een begrip werd en waarschijnlijk blijf ik dat ook doen als het over tien jaar weer een andere naam heeft gekregen.

Want uiteindelijk gaat het voor mij niet om de naam, de methode of de titel.

Het gaat om de mens die zichzelf steeds een beetje beter leert begrijpen.