Zelfverdediging voor vrouwen

Zelfverdediging voor vrouwen

Dat is een lastig onderwerp voor mij. Zelfverdediging op zichzelf is al een enorm onderwerp, laat staan Women Only Self-Defence. Misschien is dat wel precies de reden waarom ik er niet zomaar een losse cursus over aanbied.

Agressie, geweld, fysieke conflicten, stress, menselijk gedrag, de setting, de omgeving, de opbouw naar een conflict, het moment zelf en alles wat daarna komt. Er zijn simpelweg te veel variabelen om te doen alsof er een snelle en simpele oplossing bestaat.

Het zal misschien vreemd klinken, maar ik ben ergens gezegend dat ik het één en ander heb mogen meemaken. Privé, professioneel en op plekken waar ik liever niet was geweest. Niet omdat ik dat iemand toewens, maar omdat ervaring een leraar is die geen cursus kan vervangen.

Dat betekent niet dat ik alles weet. Eerder het tegenovergestelde. Hoe meer ik heb gezien en meegemaakt, hoe meer respect ik heb gekregen voor hoe complex dit onderwerp werkelijk is.

Zoals ik al vaker heb gedeeld, is Systema voor mij niet zozeer een vechtsysteem, maar een manier om te werken aan zelfredzaamheid. Niet alleen bij de volle scope van geweld, maar eigenlijk in alles wat het leven op je afvuurt. Misschien is dat ook wat mij er na al die jaren nog steeds in aanspreekt. Het probeert niet de perfecte situatie te trainen, maar juist te leren functioneren wanneer de situatie allesbehalve perfect is.

Wanneer iemand bij mij komt voor zelfverdediging stel ik vaak eerst een vraag die niet iedereen verwacht:

Waar ben je eigenlijk bang voor?

Dat klinkt misschien confronterend, maar voor mij begint het daar. Niet bij een techniek, een trap of een stoot. Niet bij een bepaald scenario. Niet bij zekerder voelen. Het begint bij de mens.

Waarom wil je een zelfverdedigingscursus volgen? Ben je bang dat je ooit iets overkomt? Is er ooit iets gebeurd? Ben je bang om de controle kwijt te raken, om te bevriezen, om pijn te krijgen of om machteloos te zijn?

Laat ik heel duidelijk zijn: ik bagatelliseer dat absoluut niet. Integendeel.

Wat ik interessant vind, is dat angst twee kanten heeft. De angstimpuls is echt. Die hoort bij ons als mens en helpt ons overleven. Maar wanneer angst ons leven gaat sturen, wordt het iets anders. Dan gaan we situaties vermijden, invullen wat er allemaal mis kan gaan en steeds meer leven vanuit wat er misschien ooit zou kunnen gebeuren.

Dat is niet hetzelfde als voorbereid zijn.

Dat is leven vanuit angst.

En daar zit volgens mij een groot verschil.

Als iemand bang is om een klap te krijgen, dan moeten we misschien eerst onderzoeken wat een klap eigenlijk betekent en met je doet.  Niet omdat ik mensen zo maar wil slaan, maar omdat ons brein vaak veel banger is voor iets dan ons lichaam. Het lichaam kan verrassend veel hebben. Het heeft een enorm herstelvermogen. Ons brein daarentegen wil voorspellen, controleren, vermijden en uitsluiten.

Mike Tyson zei ooit: "Everybody has a plan until they get punched in the face."

Dat geldt niet alleen voor vechten. Dat geldt voor bijna alles in het leven.

Daarom train ik mensen altijd op drie niveaus: fysiek, mentaal en psychologisch. Wat gebeurt er met je lichaam onder druk? Wat gebeurt er in je hoofd? En wat gebeurt er met jou wanneer dingen niet lopen zoals gepland? Want zodra één van die drie ontbreekt, valt het geheel uit elkaar onder druk.

Dan komen we automatisch bij het onderwerp van de Women Only training. En hier ga ik misschien iets zeggen wat weerstand oproept.

Als je bang bent om door een vrouw aangevallen te worden, dan is alleen met vrouwen trainen logisch. Maar als de angst eigenlijk over mannen gaat, dan zul je uiteindelijk ook ervaring moeten opdoen met mannen. Niet direct, niet geforceerd en niet onveilig, maar wel op een bepaald moment.

Ieder lichaam is anders. Iedere persoonlijkheid is anders. Iedere energie is anders. En jouw reactie daarop is ook steeds anders.

Je kunt honderd boeken lezen over zwemmen, maar uiteindelijk moet je het water in. Dat betekent niet dat we mensen in het diepe gooien. Integendeel.

Voor mij begint alles met veiligheid en respect voor wat iemand heeft meegemaakt of waar iemand bang voor is. Maar veilig trainen is niet hetzelfde als comfortabel blijven. Dat zijn twee verschillende dingen.

Zelfverdediging is bovendien veel meer dan leren de-escaleren, slaan, schoppen of ontsnappen, al zijn dat vaardigheden die je natuurlijk ook moet bestuderen en trainen. Het verschil is dat je nooit weet waar, wanneer of onder welke omstandigheden je ze ooit zou moeten toepassen.

Sta je rechtop of lig je op de grond? Ben je alleen of zijn er meerdere mensen? Is het donker? Ben je moe, geschrokken of misschien zelfs gewond? Beperking in bewegingsvrijheid door omstandigheden? Zijn er omstanders aanwezig? Kun je weg of juist niet?

Dat zijn allemaal factoren die bepalen of iets werkt of niet werkt.

Juist daarom vind ik het belangrijk om niet alleen technieken te trainen, maar ook de context waarin die technieken misschien ooit nodig zijn. Het leren inschatten van situaties is minstens zo belangrijk als het fysieke gedeelte zelf.

Soms is een kleine fysieke reactie voldoende om iemand te laten stoppen. Soms is precies dezelfde actie het startsein voor meer agressie en geweld. Soms werken omstanders in je voordeel en soms juist niet. Er zijn simpelweg ontzettend veel variabelen. Dit zijn dingen die je moet ervaren, onderzoeken en bestuderen tijdens training.

Juist daarom geloof ik steeds minder in snelle oplossingen en steeds meer in het ontwikkelen van bewustzijn, zelfredzaamheid en het vermogen om onder druk goede keuzes te blijven maken.

Tijdens training komen we precies die plekken tegen waar we liever niet kijken. Niet om trauma's opnieuw te beleven en niet om therapeutje te spelen, maar omdat het lichaam soms laat zien waar spanning, twijfel of angst nog aanwezig is. Dat kan zich uiten in emoties, in bevriezen, in spanning of in vermijding.

Dat is niet fout.

Dat is informatie. 

Hier zit transformatie. 

Een vriend van mij heeft jaren geleden iemand aangereden met zijn auto. De vrouw kwam op de motorkap terecht. Gelukkig hield zij er fysiek slechts lichte verwondingen aan over, maar tot op de dag van vandaag beperkt de gebeurtenis haar functioneren.

Het lichaam herstelde.

Maar het brein bleef haar beperken.

Dat bedoel ik.

Het merendeel van ons zal een fysiek conflict niet zonder gevolgen doorkomen. En zelfs wanneer je iemand weet te stoppen, kunnen daar juridische, emotionele of praktische consequenties aan vastzitten. Ook dit moet je onder ogen zien in training, voelen, leren herstellen fysiek, mentaal en psychologisch. 

Misschien is dat ook waarom ik steeds minder geïnteresseerd ben geraakt in de vraag hoe iemand vecht, en steeds meer in de vraag hoe iemand functioneert onder druk en dagelijks leven.

Het leven vraagt soms iets van ons waar we ons nooit op hebben voorbereid. Daarom geloof ik steeds minder in zelfverdediging als een losstaand idee en steeds meer in zelfredzaamheid.

Misschien is zelfredzaamheid uiteindelijk wel de hoogste vorm van zelfverdediging.